Stuyfssportverhalen

De tifosi begon te morren. Op sportredacties werden de inktpotten gevuld met vitriool. En in de dorpskerkjes werd er bij de Heilige Maagd  murmelend gesmeekt of er eindelijk eens gewonnen kon worden. Kaarsen werden met dozijnen opgestoken. Na zeven etappes, Tour de Franse editie 1934, stond de teller van winst op nul. Terwijl iedere dag een Franse renner de overwinningsruiker kreeg bleef de Italiaanse ploeg met lege handen. Mussolini, fascisme, maatschappelijk sociaal onrecht, onderdrukking door de kerk, het zal allemaal wel. Voor de Luigi’s en Pietro’s in de straat nog nét  te verhapstukken. Maar laat niet het nationale wielerbelang in gevaar komen…
Dat uiteindelijk Giuseppe Martano de redder des vaderland werd, besefte de simpele ziel niet eens. De man werd te veel in beslag genomen door frustraties. Giuseppe, 24 jaar, zijn dagelijkse pasta verdienend op de koersfiets, moest nog heel even wachten. Geduld tot de achtste etappe Grenoble-Gap. Een rit over een afstand van slechts 102 kilometer. Weinig, maar wél door het hooggebergte. Cols waar de lullo’s van kerels werden gescheiden. Waar gewrichten en botten op de proef werden gesteld, en de hartspier tot angstaanjagende proporties werd opgepompt.
Op de steile flanken van col de Bayard, een bottenkraker van 1246 meter, zag  hij zijn kans: Martano, zo’n van God vergeven klimmer,  ging op strafexpeditie. Giuseppe, een voormalig tweevoudig wereldkampioen bij de amateurs, lag daarmee een staaf dynamiet onder  het algemeen klassement. Heel chauvinistisch Frankrijk, want een landgenoot in het geel, kreeg hartkloppingen. Niet alleen het Franse gepeupel hapte naar adem. Ook de renners snakten naar een hap verse zuurstof. Het was heet. Alsof Beëlzebub, bedrijfsleider in de hel, met zijn snikkel het vuur oppookte. Zinderend dus.
Giuseppe Martano, met de aluminium stuurbidons klotsend vol, danste probleemloos omhoog. In zijn wiel de gele truidrager, Magne. En dan zijn er van die vragen, die een leven lang in hersenen blijft hangen. Waarom? Had ik maar… Ongetwijfeld ook bij Giuseppe.  Die moet op stille momenten zijn besprongen door die ene vraag: had ik maar doorgetrokken op de col Bayard,  dan had ik de Tour de France gewonnen. De col de Bayard, waar Magne op ‘hangen en wurgen’ aan zijn wiel hing, en hij, Giuseppe Martano, klimmer afkomstig uit Savona, Liguria, op de deur van het Italiaanse heldenrijk stond te kloppen.
Giuseppe, benen als spiegeltjes won met een zekere reserve de etappe. Magne op zeven seconden achterstand. In Parijs zag Martano zich terug op de tweede plaats in het eindklassement: een kwartier achter Magne. Uiteindelijk volgde in 1994  de revanche, want Martano stierf op vierentachtigjarige leeftijd. Waarmee hij Magné met zeven jaar klopte.

Foto 1: Op kop Martano gevolgd door Magne. Foto 2: De afdaling van de col de Bayard, op kop Martano. Bron: Le Miroir des Sports jaargang 1934.

‘Kleine mannen, grote jannen’. Dat vrouwen met glanzende ogen heimelijk naar lilliputters staren is dan ook begrijpelijk. Dit in aanmerking genomen had signorina Camusso over haar Francesco ongetwijfeld geen klagen. Hooguit over zijn uiterlijk. Francesco Camusso, beroepsrenner, twee turven hoog, want kop, kont, flaporen én een klein lijfje. Een dreumes op de koersfiets. Zo’n kereltje waarvan je je hart vasthoudt met een beetje zijwind. Camusso, geen man van de ‘waaiers’. En al helemaal niet van de Vlaamse strontweggetjes. Zoveel was wel duidelijk. Francesco was klimmer. Een geboren grimpeur. Zo één die los ging bij het zien van besneeuwde cols. Francesco Camusso, afkomstig uit Turijn, Piemont, net droog achter de flaporen, won in 1931 de Giro d’Italia. Wat dat met zo’n jongen doet in een land dat bij iedere scheet gelaten door een wielrenner het kookpunt nadert, laat zich raden. Met zijn zege jaagde Piccolo Camusso, de oplages van de La Gazetta dello Sport tot recordhoogte. De prestaties van het klimmertje lieten de tikmachines van het journaille roodgloeiend staan. Superlatieven waren niet aan te slepen.  De mooiste was natuurlijk zijn bijnaam: de Gems van Cuminia. Terecht. Tijdens de Tour de France van 1932 bewees de  Gems, deel uitmakend van de squadra nazionale, dat in dat kleine lijfje een groot leeuwenhart schuil ging. Francesco, winnaar van de tiende etappe, trok drie dagen later weer ten aanval. Daarvoor was de dertiende etappe Grenoble-Aix-les-Bains, drie Alpenreuzen met als scherprechter de gevreesde Galibier, het decor.
Op de Galibier die zesentwintighonderd meter hoge pokkeberg, werd voor de Gems de rode loper richting Nirvana uitgelegd. Om te eindigen op het pad van de frustratie. Een dappere maar heilloze actie. Met regen in het dal en sneeuwbuien én vorst op de flanken van de Galibier fladderde het Latijnse lichtgewichtje omhoog.
Francesco, antivries in de aderen, scheerde als eerste de top. In de afdaling ging het mis. Lekke banden en valpartijen. Camusso’s aanval was een kleine rimpeling in een Tourgeschiedenis vol woeste erupties. Genoeg voor twee foto’s én een klein alineaatje in het sportblad Le Sports Illustrés.
Francesco Camusso eindigde de etappe als vijfde. De Gems van Cumiana,  negen jaar profrenner, reed vijf keer de Tour, won twee etappes en stopte met koersen in 1938. Dat klimmers taai zijn als oud hondenleer, werd maar weer eens bewezen. Op zevenentachtigjarige leeftijd begon de Gems aan zijn laatste ultieme beklimming.

Bron: Le Sports Illustrés jaargang  1932.

Viagra kwam alleen voor in woeste, natte dromen.  Had je lekkere trek om met moeders een ‘doppie’ te maken en die kleine rakker weigerde dienst, dan was je aangewezen op het potentiemiddel Yohimbix, in de volksmond Bim genoemd. Alleen te verkrijgen bij de apotheek. God hielp je de brug over. Je moet er maar niet aan denken wat dáár voor gif in zat. De jaren dertig, harde tijden. In bijzonder voor de impotente man in Esch-sur-Alzette, stadje in het Groothertogdom Luxemburg. Waar de lokale impotento in de  apotheek geholpen werd door een zestienjarige knulletje: erger kon niet.
Jean Diederich, apotheekassistent én aankomend wielrennertje. Aan zijn opleiding als renner lag het niet, zeg nou zelf.  Jean, lulletje rozenwater om in het jargon te blijven, kenner van Yohimbix, kreeg van de locals  de bijnaam Bim. Waar hij mooi klaar mee was. Bim Diederich, inmiddels de witte jas omgeruild én het Ardennenoffensief overleefd, werd in 1945 beroepsrenner. Bim, zo’n solide knecht, maakte in 1947 zijn opwachting in de Ronde van Frankrijk. De voormalige tovenaarsleerling, reddingsboei van de smachtende huisvrouw, reed zes keer de Tour. Eindigde vier keer in het eindklassement bij de eerste twintig. De uitslagenlijst van Bim, acht jaar broodrenner, paste op een bijsluiter van Yohimbix. De man schraapte maar zes overwinningen bij elkaar. Weinig. Maar wél van grote kwaliteit. Bim had daar tijdens  zijn lange leven dikwijls aan gedacht, zoveel is zeker. 
Speciaal  aan de tweede etappe Reims-Gent, 185 kilometer, editie Tour 1951. Met doorkomst over de muur van Geraardsbergen, bevolkt met tienduizenden supporters.
Die hun hoop hadden gevestigd op favorieten als een Alois van Steenkisten, Marcel Verschueren, en Stan Ockers.
Waar heel knotsgek wielerminnend Vlaanderen bij de gokkantoren hun franken op had gezet. Weggegooid geld. Op de Muur, notabene heilige Vlaamse wielergrond, maakte Bim zich onsterfelijk. Op het steilste gedeelte trok Bim op avontuur. Coppi, Magni, Bobet, en Koblet  in verwarring achterlatend.
Of Bim Diederich, erectiespecialist uit Esch-sur-Alzette aan de eindstreep lekkere gevoelens in de koersbroek had is niet duidelijk. Wél dat hij bijna drie minuten moest wachten op nummer twee, Stan Ockers alvorens hij zijn gele trui kon aan trekken. Bim Diederich en de Tour van 1951. Waarin hij na acht dagen koers én de gele trui met  6500 gulden de meest verdienende renner was. Bim Diederich stierf in 2012 en werd negentig jaar oud.

Bron: Sport Club jaargang 1951.

De Ronde van Frankrijk, mooiste tijd van het jaar want zomer, licht, lucht, zon én vakantiegevoel. Kortom wat wil een wieleradept  nog meer?  Met de start in Utrecht draait ook het publiciteitscircus op kookpunt.  Deze blog raast mee in de gekte van het moment, en nam een duik in zijn archief. In  oude, stoffige en vergeelde  jaargangen volgde een zoektocht naar  die ene en unieke foto, maar vooral naar hét verhaal daar achter. En dat werd gevonden. Onbekende kerels en hun onbekende maar epische heldendaden,  alláng weg gevaagd in de geschiedenis werden opgegraven. Als eer en erkenning brengt Stuyfssportverhalen, ze nog één keer tot leven, en publiceert tijdens de Tour meerdere  columns per week. Zaterdag de eerste, over een man die alles wist van potentiemiddelen, maar ook Tourgeschiedenis schreef…