Twee pagina’s én een kameradengraf

Een man zonder lef is als een pornoacteur zonder kloten. Wat dat laatste betrof, hoefde niemand zich zorgen te maken. Ed hád ballen. Maar ook suïcidale trekjes. Een spannende maar bloedlinke combinatie. Een opmaat voor een mooie begrafenis. Of om een plekje in de wielergeschiedenis in te nemen. Voor dat laatste trok hij zich zelf aan zijn haren omhoog uit het sompige moeras der kansloze renners. Eddy Wills, baansprinter met de snelheid van een gemankeerde schildpad, werd stayer. Ed, achter de zware motor: man met een missie, besloot maar meteen om het werelduurrecord aan te vallen. Dat laatste stond met vijfennegentig kilometer op naam van Paul Guignard.
Het werelduurrecord, tijdens het belle epoque, werkte als een magneet op allerlei fatalistische, stayerende cowboys. Wat dát betreft stelde Ed niet teleur. De man liet weten dat hij de honderd kilometer binnen een uur af ging razen. Anno 1908 een onmogelijke opgave. Niet voor Eddy Wills, afkomstig uit Kingstone Engeland. Ed, klein van lijf, groot van moed, liet een door hem ontworpen fiets bouwen. ‘Zo kort mogelijk’, riep hij nog tegen de framebouwer, die je wel om een boodschap kon sturen. Ed besefte heel goed dat hij maar één kans had: zo dicht mogelijk achter de motor rijden, want meer zuiging.
De framebouwer, een vakman, knutselde een ultrakort fietsje in elkaar dat de grenzen van de angstige fantasie vér voorbij ging. De stayer uit Kingstone moet volkomen desperaat zijn geweest om dáár op te stappen. Met de knieën vrijwel tegen het stuur, handen geklemd om een plat stuurtje en de pedalen malend vlak langs het voorwieltje. Eén verkeerde stuurbeweging van een millimetertje, of een bobbeltje in de baan…
Wat gangmaker betreft had Wills, 27 jaar, het getroffen. Op de zware motor zat Jean Bertin, die al vier renners naar een werelduurrecord had gevoerd. Jean was ook een soort onbetaalde voerman van De Dood. Twee door Jean getrokken renners haalden nooit de eindstreep. Paul Dangla en Brecy, jongens nog, konden het nooit meer navertellen. Dat Brecy verongelukte tijdens een recordpoging, door een gebroken voorvork van Bertins motor was ter kennisgeving.

Waarschijnlijk drong dat laatste niet eens door bij Ed toen hij op 17 augustus 1908 op de zeshonderdzesenzestig meter lange wielerbaan van München, zijn toeclipriempjes aantrok voor zijn definitieve aanval. Na een krankzinnig uurtje, voor volle tribunes stapte Wills met een paar verkrampte handen van zijn karretje. Met negenennegentig kilometer en 57 meter was het record verbroken. Te weinig voor eeuwige roem. De magische grens van honderd kilometer werd niet veel later verbroken door Guignard.Eddy Wills, hield aan zijn recordrace wat contracten,  én publiciteit over, want een foto over twee pagina’s in een Frans sportblad. In 1908 won hij in Duitsland twee koersjes en wat ereplaatsen om vervolgens te verdwijnen in de geschiedenis.
Jongens als Wills balancerend langs de randjes van het leven blazen nooit de laatste adem uit tussen de witte lakens. Ed, als soldaat dienend  bij het Yorkshire Regiment  sneuvelde op acht maart 1915, in de buurt van Ieper. Eddy Wills werd begraven op het kameradenkerkhof van Zillebeke.

Foto 1 en 2: Eddy Wills. Foto 3: Guignard.
Bron: Radwelt jaargang 1908. La Vie au Grande Air, jaargang 1908. Commonwealth War Graves en de database van John Brouwer de Koning.

Gashendel als valium voor onrust

Copy of bertinsnorGeen mens weet wie hij was. De botten zijn al lang verpulverd. Het graf geruimd. Een anonieme sportheld die op zijn eigen manier geschiedenis schreef, verdween spoorloos in de spelonken van de tijd. Jean Bertin, snakkend naar roem, maar vooral naar de adrenalinekick. Terwijl Siegmund Freud zijn psychoanalyse aan het ontwikkelen was, stond  Jean daar onbewust model voor. Jean Bertin, knevel én een gekwelde blik, rusteloos op zoek naar geluk, en glorie. Maar vooral spanning. Die hij vond op de lokale wielerbaan. Bertin, dolende ziel afkomstig uit Parijs, werd gangmaker. De gashendel van de  motor diende als valium voor zijn onrust. De wielerbaan als hangplek. 
Een ritje met de paardentram was dé ultieme kick voor de gezapigen. Maar Jean liet zijn motor knetteren naar de tachtig kilometer per uur. Wie het lef en atletische vermogen had, mocht daar achter fietsen. Paul Dangla en Charles Brécy namen die gok. Ze werden niet oud. Stierven jong. Met het beeld van de rug van Jean op het netvlies werd de laatste adem uitgeblazen. Jean en Paul lieten in het voorjaar van 1903 het Parijse Parc des Princes kolken.  Achter de rug van Bertin raasde Paul naar een nieuw snelheidsrecord van vierentachtig kilometer. Wat tijdens die rare epoque belle goed was voor een serie contracten in Duitsland. Eeuwige roem, zo lang het duurt. Copy of bertinpiloot
Tijdens de Golden Rad von Magdenburg, enkele weken na zijn wereldrecord, viel Dangla te pletter. Gangmaker Bertin bracht zijn lijk terug naar Frankrijk.  Charles Brécy, een zielsverwant. Net zo desolaat. Tikkeltje knots. Eigenschappen die hem uiteindelijk in een graf deed belanden. Met ‘dank’ aan Bertin. Tijdens een aanval op het werelduurrecord in het late najaar van 1904 brak de voorvork van Bertins motor. Brécy, eenendertig jaar, zag zijn drie kinderen nooit meer.
Jean Bertin, rusteloze ziel, kreeg zijn kick niet meer op de gangmaakmotor. Voor jongens als hij, junken eigenlijk, was de komst van het vliegtuig een zege. Voor Jean een bevrediging zonder grenzen. Een gekheid waar geen einde aan kwam. Of toch wel…? Twee jaar nadat de broertjes Wright voor het eerst waren opgestegen, knutselde Jean van hout, pianosnaren zeildoek en een motor, zijn eigen vliegtuig. Zijn levensfinale, groots en dramatisch,  nam een aanvang. Om te eindigen met een harde, verwoestende  klap. Hoog in de lucht kolkte het bloed onstuimig van de spanning door het lijf van de vroegere gangmaker.
Copy of bertinongelukOf zijn hartslag oversloeg van schrik nadat de motor van zijn vliegtuig stopte, is niet bekend. Vast niet. Voor IJzeren Heinen als Jean was het usual as always. Tijdens de tientallen seconden durende vrije val keken Dangla en Brécy begipvol elkaar aan. Jean Bertin werd vijfendertig jaar.

 Bron: onder meer Radwelt jaargang 1905 en Vie au Grand Air jaargang 1909.

Foto 1: Op de motor Jean Bertin met Guignard. Foto 2: Bertin in zijn vliegtuig.

error: Content is protected !!