Geboortedag van de enige echte Campionissimo

Ben je nooit aan zijn graf geweest, dan ben je geen echte wielerliefhebber. De tocht naar Castellania, een piep klein dorpje hoog weg gestopt in de Apennijnen, is daarom verplichte kost. Beter gezegd een hedendaagse pelgrimstocht. Beschouw het bezoek aan Castallania daarom maar als een  boetedoening.  Castallania, waar Fausto Coppi, de enige echte campionissimo van de wielersport, geboren werd. En ben je geen wielerliefhebber, dan is een wandeling door Coppi’s geboortedorp evengoed een bizarre, maar fascinerende ervaring.
Wat al begint tijdens de autorit tegen  de steile hellingen rondom het dorpje. Kijkend omhoog ontwaar je, opeens en onverwacht,  tussen de woeste natuur in, een metershoge actiefoto van Coppi, gemonteerd op een vijf meter hoog electragebouw. Castelania, waar geen blinde muur van een gebouw noch schuur zijn te vinden. Deze zijn allemaal voorzien van foto’s, type billboard,  van de kampioen zelf. Met als bizar hoogtepunt het kolossale, pompeuze praalgraf,  waar ook Coppi’s broer Serge in mag rusten. Naast het graf een kapelletje zonder Roomse parafernalia, maar tjokvol relikwieën uit de wielergeschiedenis.
Fausto Coppi was natuurlijk geen heilige. De man was op dopegebied een trendsetter. En van zijn turbulente liefdesleven zijn genoeg verhalen over geschreven. Misschien dat hij daarom, ten onrechte, nu een cultheld is. Dáárom staat deze blog,  even bij stil dat vandaag 15 september, het honderd jaar geleden was, dat deze kleurrijke, grote kampioen werd geboren.

Foto: Op 22 september 1947, verpletterde Fausto Coppi, tijdens de Grand Prix de Nations, een monsterlijke tijdrit over 140 kilometer, de concurentie, in een tijd van ruim drieënhalf uur. Dat Emile Idéé, tweede werd op ruim acht minuten is ter kennisgeving.

‘Slachtoffer van den Wielersport’

Overwoekerd door struikgewas. Verwaarloosd door de tijd.  Tientallen jaren niet bezocht, en door personeel van de begraafplaats totaal vergeten. Tot twee weken geleden. Een wandelaar trok uit pure  nieuwsgierigheid de struik weg. Een prachtig grafmonumentje, voorzien van  een wielrenner in reliëf uitgehakt, kwam uit het groene onkruid tevoorschijn, met aan de voet een foto van een jongen. De tekst op de steen  verraadde dat zich vijfennegentig jaar geleden een dramatisch voorval had afgespeeld. Dat ene Herman Sluijter, zeventien jaar oud, in het graf rustte  was zeker. En waarschijnlijk had het reliëf op de grafsteen betrekking op hem.  Maar wie was deze Herman Sluijter? En wat voor drama had zich precies afgespeeld? Stuyfssportverhalen ging op onderzoek uit…

Het clubkampioenschap van wielervereniging De Romein. Een  koers van niks, en gehouden   in de polders ten westen van Muiderberg, met start en finish bij de Hakkelaarsbrug. Een van de deelnemers is Herman Sluijter, 17 jaar, zoon van een gemeentewerker,  afkomstig uit de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt. Herman’s club, De Romein, organiseerde net zoals veel andere wielerclubs, hun koersen in de stilte van de weidse polders rondom Muiderberg.
Ook op die  zondagmorgen in  juni 1924, waar op de verlaten  polderweggetjes   veilig gekoerst kan worden. En waar het tóch mis ging.  Waarschijnlijk door die bedrieglijke stilte liet Herman Sluijter, eerste jaar nieuweling met een bescheiden palmares,  even zijn voorzichtigheid varen, en klapt vervolgens vol op een tegemoetkomende auto. De jonge Sluijter, zwaar gewond afgevoerd naar het  Gerardus Majella Ziekenhuis in Bussum, waar hij enkele dagen later sterft. Een week later wordt de ongelukkige jonge renner begraven in een ‘algemeen graf’, op de Nieuwe Oosterbegraafplaats in Amsterdam.
Een algemeen graf, een eufemisme voor een begrafenis ‘van de armen’.  Een gegeven voor  wielvereniging De Romein om  een inzamelingsactie onder de wielerverenigingen te starten:  doel een eigen graf mét gedenksteen voor hun lid. Twee jaar later, een dag na Herman Sluijter’s geboortedag, is het zover: het grafmonument van Herman,  herbegraven, wordt onthuld met onder meer  voorzien van de tekst: ’Slachtoffer van den wielersport’.
Helemaal soepel verliep de inzamelingsactie niet. De solidariteit onder de clubs was ver te zoeken. In Het Nieuws van den Dag,  aandacht bestedend aan de onthulling, laat een verbitterde secretaris van de club, ene Cornelisse, weten dat: ‘Dat andere clubs er anders over dachten en het soms zelfs niet eens noodig oordeelden te antwoorden’. Om in een zin te verwoorden dat HSV De Kampioen, de Amsterdamse Wielervereniging, én De Peddelaar wél gedoneerd hadden.

Neef Herman Sluijter
Hoewel hij als kind regelmatig bij zijn opa en opoe kwam, werd over de verongelukte Herman nooit gesproken. Naamgenoot Herman Sluijter, 86 jaar, neef en naamgenoot van zijn jong gestorven oom, wist van diens bestaan af. Al was het alleen maar omdat hij met zijn opoe regelmatig het graf bezocht. Ondanks dát werd over zijn oom nooit gesproken. Zo ging dat in die tijd verzucht hij. Emoties werden weg gestopt. Herman Sluijter, hierna genoemd Herman senior, heeft evengoed een band met de jonge oom die hij nooit gekend had. Al tientallen jaren bewaart hij zuinig de weinige stoffelijke herinneringen aan z’n oom. Het zijn onder meer fragiele krantenberichtjes, foto’s, en heel bijzonder, een doosje. Waaruit,  open gemaakt,  vier medailles tevoorschijn komen, gewonnen door oom Herman en voorzien van inscripties.

Enigste overwinning

Ook die ene medaille met de tekst,  dat  Herman Sluijter, op 8 juni 1924 een ‘honderd kilometer’ koers won. Het was de enige overwinning voor de nieuweling afkomstig uit de Amsterdamse Monnickenstraat. Twee weken later verongelukte hij. Hoewel Herman senior al jaren niet meer het graf bezocht, betaald hij sinds het overlijden van zijn vader in 1985, jaarlijks de grafrechten. Herman senior weet weliswaar niet veel over de wielercarrière van zijn oom, maar wel over de geschiedenis van het graf. Zoals dat in 1938, Stientje, zijn tante én het zusje  van de verongelukte renner, op achttienjarige leeftijd werd bijgezet. In 1959 volgde de moeder. Waarmee het graf vol was.  Om ruimte op de grafsteen te maken voor de namen van het zusje en de moeder, werd de waarschuwingstekst ‘Slachtoffer van den wielersport’ weg gehaald.
Over de toekomst van het familiegraf behoeft Herman senior zich geen zorgen te maken. Mischa Smeding, staflid van de Nieuwe Oosterbegraafplaats, heeft verzekerd dat bijzondere graven, zoals die van Herman Sluijter, nooit geruimd gaat worden.

Foto 1 en 2, gemaakt door Hans Kramer tevens de tipgever van dit verhaal.

Goede genen

Stammend uit een oeroud Amsterdams wielergeslacht. Haar oudooms waren  de legendarische stayer Piet van Nek en diens broer, zesdaagserenner Klaas. Wat genen betreft zit het dus snor. Voor  Melissa van Neck, wielrenster, 28 jaar, mooi meegenomen. Melissa, dochter van een Tsjechische vader en Amsterdamse moeder, heeft twee nationaliteiten. Drie  jaar geleden zocht ze haar heil in het land van haar vader en belandde in Praag. In Tsjechië  waren volgens  haar de mogelijkheden als renster groter.
Vrijwel direct werd ze ingelijfd bij de wielerploeg van Dukla Praag, en koerste  voornamelijk in het Oostblok, wat niet onderschat moet worden. Op het programma stonden onder meer etappekoersen in de Oekraïne, waar de wegen volgens haar net zo slecht waren als op het Vlaamse platteland.
Vrijwel, alles moest ze zelf uitzoeken. Mede daarom heeft zij in Tsjechië, ‘grote stappen’ gemaakt in haar ontwikkeling als renster. Met de aantekening dat zij, in tegenstelling tot haar ploegmaatjes, overdag werkzaam was als lerares Engels. Kilometers werden gemaakt in de vrije tijd. Een hardingsproces tot volwassenheid in het wielermetier. Als ze professionele ploegmaatjes,  de hele dag op de fiets,  hoorde zeuren over futiliteiten,  had ze daar haar eigen gedachten over.
Investeren als renster in het ‘wilde oosten’ van Europa geeft rendement.  Vorige week kreeg ze een contract aangeboden bij het Italiaanse extrasportieve merk BePink, een damesploeg koersend op De Rosafietsen. Van Neck, een weekje in Amsterdam bij haar moeder, rijdt dit weekend als gastrenner de Omloop van de IJsseldelta.

Frau Antje en de Giro

Als een vers gebakken pizza, die snél genuttigd moet worden: dát was  de carrière van Ercole Baldini. Kort genot, maar wél lekker. Ercole Baldini, beroepsrenner tijdens de fifties. Koersend op een fietsje, gespoten in een geraffineerde kleurencombinatie,  opgeleukt met verchroomde tussenstukjes. Afgewerkt tot in het détail, en voorzien met het modernste Campagnolomateriaal. Een lust voor het oog. Púre kunst op twee wielen, zonder hoerig noch ordinair te zijn.  Waar alleen Italiaanse framebouwers een patent op hadden.
Het Italië van de jaren vijftig, scheurende Fiatjes-500, keffende Lamborghini-scooters, films van Felini, een Paus die de wapens van de Duitse legers had gezegend, en super gesoigneerde renners. Maar ook het land van  Sofia Loren, Gina Lollobrigida en Claudia Cardinale, godinnen met een boezem die de verbeelding ver voor bij ging.  
En wij? Wij moesten het doen met  Frau Antje. En onze wielrenners met racefietsen waar het calvinisme vanaf droop. Karretjes, waar mijnheer de dominee himselfe zijn goedkeuring aan gaf. Waar zo’n modale Hollandse profrenner, koersend op zo’n bokkenkar, het moraal en zin vandaan haalde, is nog steeds een goed bewaard  geheim. Enfin, daar had Ercole Baldini ieder geval geen last van.
Baldini, Toscaan en hardfietser als levensovertuiging. Kreeg  de goedkeuring van de altijd machtige mama Baldini én de zege van de pastoor van Forli: zijn  geboortedorp. Verbrak, als amateur in 1956,  het onaantastbaar geachte werelduurrecord van Fausto Coppi. Waarmee meteen het lot van Ercole bezegeld was. Baldini,  nat achter de oren, in 1957 meteen voor de leeuwen gegooid, met debuut  in de Giro d’ Italia,  waar hij een etappe won. Aardig te vertellen is ook zijn overwinning in de Trofeo Barrachi, een koppeltijdrit, waarin hij gekoppeld was aan de toen stokoude Coppi.
Baldini wist meteen waar de mosterd gehaald werd, en ging in de ‘verzorging’. Liet bij zich zelf  een liter bloed aftappen, opgeslagen in z’n koelkast. De jaren vijftig,  die heerlijke, onschuldige tijd waarin een renner zich kon verzorgen,  zonder meeloerende journalistieke scherpslijpers, of andere, met het vingertje zwaaiende moraalridders. Met een surplus aan rode bloedlichaampjes  werd  Ercole, in 1958 wereldkampioen op de weg, maar won eerst de Giro d’ Italia.
De Giro, van oudst her een tikkeltje louche, beetje corrupt, daarom onvoorspelbaar. Waar zaken in de schemering van het peloton afspelen. Waarschijnlijk daaróm is de Ronde van Italië, ieder jaar weer, vele malen leuker dan de Tour de France. En Ercole? Na  1959 geen platte prijs meer gewonnen is met zijn zesentachtig jaar nog scherp van lijf en geest.
De man daalt iedere morgen af naar de kelder van z’n huis. Waar zich zijn eigen privémuseumpje bevindt. Een soort bedevaartkapelletje afgeladen met zijn koersfietsen, wielershirts, zijn gouden Olympische medaille gewonnen op de Spelen van 1956, en andere voor hem heilige voorwerpen. Dan knikt hij, en mijmert dat zijn carrière er best mocht zijn.

De strandkoning heersend in de Afrikaanse woestijn

Zolang de stranden niet vol liggen als de Kalverstraat op een zaterdagmiddag kun je er beachbiken, mits je de kracht van Ramses Bekkenk hebt. Voor hem is het Hollandse zand niet eens ruig genoeg.

Géén idee wat hem te wachten stond. Ja, dat de koers door bloedhete woestijnen ging. Dat vijftig procent van de wegen onverhard waren. En de rest over paden met een uitgesleten dubbel spoor. Voor Ramses Bekkenk, 42 jaar was de Munga 2018, één blanke vlek. Maar hoe bereid je je,  als renner, afkomstig uit het Noord-Hollandse  op zo’n monsterklus voor? Over zijn conditie geen zorgen, de man heeft een gietijzer gestel. Om duizend kilometer lang, op de toppen van het duurvermogen te balanceren, onder een roodgloeiend, hete zon, daar komt meer bij kijken. Er werd daarom niet alleen op het duurvermogen getraind,  maar ook het darmstelsel. De Munga,  de allerzwaarste mountainbikerace ter wereld, valt namelijk  niet op wat sportvoeding te volbrengen: grote kans dat je dan regelmatig met de koersbroek op de enkels naast de kant van de weg zit.  
Bekkenk, wekenlang getraind  op vast voedsel,  en afgetraind tot  het merg van de botten  stond begin december, met honderddertig andere vermetele aan het vertrek in Bloemfontein. Argeloos werd  aan een groot avontuur te begonnen, waar, voor de zekerheid toch wat voorzorgsmaatregelen waren genomen. In zijn rugzak bevonden zich drie binnenbanden een paar luchtpatronen, een pompje en wat sportrepen.
Wennen, zo noemt hij de eerste vijfhonderd kilometer, wat natuurlijk een eufemisme is. Urenlang werd afgezien als een ouwe trekhond voor een melkkar. Dan gebeurt er iets wat sportartsen omschrijven als ‘íngereden zijn’. De bloedvaten staan wagenwijd open, de pijn veroorzaakt door het moordende tempo, wordt als minder erg ervaren. Voor Bekkink het sein om meer kolen op het vuur te gooien. De man vertrok in zijn eentje uit het peloton, op weg naar een bar, en eenzaam avontuur.
Een topatleet is geen machine, ook al is die voorzien van longen als blaasbalgen en een hart van een stier. Iedere tweehonderd kilometer was er daarom een rustpost. Rust betekent ook  oponthoud. Voor de Koning van het strand een duivels dilemma. Maar doorrijden is een reguliere zelfmoordpoging. Op de rustplaatsen nam Bekkink zo kort mogelijk wat rust, waarbij  tevens spaghetti en in de schil gekookte aardappelen werd gegeten. Wat snel naar binnen werd geschrokt.
De koers wacht op niemand, om een cliché af te stoffen. Dus opstappen en doorrazen door de Afrikaanse nacht, die twaalf uur duurde, koud, én pikdonker was. Bekkenk, van beroep mecanicien bij een wielerzaak,  én jongen van de polderwegen, had op zijn mountainbike een grote fietslamp gemonteerd. Wie Afrikaanse woestijnen zegt, denkt aan filmbeelden van National Geographic. Wat dat betreft kwam Bekkenk aan zijn trekken. Doodstil, uitgestrekt, stoffig en heet waren de omstandigheden, met naast de weg de onvermijdelijke springbokken en ander wild spul. Vooral de stof zorgde voor een extra zware dimensie. Met droge kelen, en veel hoesten tot gevolg. Sommigen renners hadden stofdoeken voor het gezicht. Bekkenk niet. Die kende ander malheur.  
Om met een afgetrainde kont op een hard koerszadeltje, honderden kilometers, hobbelend, schurend en stotend, over niet als wegen te herkennen paden te rammen,  doet wat met het zitvlak. Met zadelpijn en een kapot gereden kont werd door gereden. Dan, na vijftig uur koers, komt Wellington, mét de finish in zacht, waar  Ramses Bekkenk zijn wiel als eerste over de finishstreep drukte. De Koning van de Hollandse stranden had niet alleen de zwaarste mountainbikerace ter wereld gewonnen maar ook in een recordtijd van vijftig uur waarvan drieenhalf uur rust, en verbrak tevens het snelheidsrecord met vijf uur. Dat nummer twee op ruim twee uur zat was ter kennisgeving.
Dát nooit meer, waren zijn eerste gedachten, nadat hij van zijn fietsje was gestapt.  Een voornemen dat vrijwel meteen verdrongen werd door een gevoel van euforie én verrassing. Het laatste door de massale aandacht van pers, televisieploegen en ander publiciteit. De gehele koers was via internet live te volgen. Vanuit de gehele wereld kreeg de Noord-Hollandse mecanicien reacties. 
Of ze Ramses Bekkenk nog eens aan de start van de Munga zien? Onzeker! Afgelopen november vertrok hij fris en onwetend aan het avontuur. Nú weet hij wat voor verschrikkingen hem te wachten staat. Maar geloof nooit een duursporter op zijn woord. Komende maanden borrelen de mooie Afrikaanse herinneringen bij hem op. Geheid dat ze in Afrika nog lang niet van die Bekkenk af zijn.

André Stuyfersant. (Gepubliceerd in MUG-Magazine, Maart 2019). Foto 1: Rob Duin.

Weduwes, altijd link

Maas van Beek,  een fenomeen,  die op zesenvijftigjarige leeftijd de wielerwereld versteld deed staan door het werelduurrecord achter de derny te verbreken. Sensatie! Van kenners kreeg  hij  erkenning. Niet van de nationale sportpers, die Van Beek collectief in de  ban deed. Hoe klein kun je zijn..?
Misschien is het wél daardoor dat Van Beek, begin februari afreisde naar Bolivia, om een nieuwe aanval op een uurrecord te doen. Wat een fiasco werd, maar wel een prachtig verhaal opleverde.

Nog nét geen hoogteziekte. Voor de rest was zijn trainingskamp één groot drama.  Maas van Beek, twee maanden geleden afgereisd naar Zuid-Amerika. Samen met  twee racefietsen, werd intrek genomen in een louche hotelletje ergens in La Paz, Boliva, zesendertighonderd meter hoog, schurkend tegen de Andes, waar geen straat horizontaal is. Of de weg gaat steil omhoog, dan wel de diepte in. Erger was de vervuilde lucht, veroorzaakt door roet uitblazende schoolbussen en vrachtauto’s.
Eerst even vertellen over ‘het hoe en waarom’. Maas van Beek 63 jaar, in Bolivia neergestreken,  om de nodige rode bloedcelletjes te kweken voor een aanval op een oeroud  werelduurrecord: plaats van handeling de supersnelle wielerbaan van Cochabama. Voor dit verhaal eigenlijk niet zó interessant.
Memorabeler zijn de avonturen dááromheen. Door Van Beek prachtig vertelt, in een mooi, plat Veluws accent.  Zoals  zijn tijd in La Paz, waar  hij er achter kwam wat ze met de kreet ‘Zuid-Amerikaanse toestanden’ bedoelen. En daar, in die vieze, gore Andesstad,  ging het in de eerste week meteen mis. Sneu voor hem, maar wél fijn voor een schrijver van sportverhalen.
Van Beek, op de racefiets dwars door het helse, gif uitbrakende verkeer.  Op weg naar de lokale wielerbaan, gelegen op tweeëndertighonderd meter.  Waar de regen uit de hemel goot en de temperatuur met twintig graden was gedaald. Terug fietsend naar zijn  hotel, smog happend, mét een angstaanjagend hoge hartslag. Maas van Beek, die zich de Monnik laat noemen, hijgend en rochelend in zijn hotel. Waar tijdens  de nacht de koorts langskwam. Moederziel alleen in een hotelkamertje, hyperventilerend, én het gevoel te stikken. De man dacht dat zijn laatste uur was ingegaan. Totále paniek!
Wat een longontsteking bleek te zijn, bestreden met twee antibioticakuren: die niet aansloeg.  Van Beek  kon zijn aanval op dat record meteen vergeten. Als alternatief ging de Monnik op avontuur in La Paz.
 Maas,  tanig, afgetraind, – inderdaad,  uitziend als een uitgeteerde monnik  na veertig dagen vasten in de woestijn, – wekt de stevige indruk om te vallen bij een zacht windje. Dat dacht die ene straatrover ook,  die Maas’ telefoon uit diens hand griste. Een misrekening. De brave huisvader, afkomstig uit Barneveld, ging de dief te lijf. En sloeg hem vervolgens knock out. Wat een grote rel werd, compleet met krijsende vrouwen. Als buitenlander, knokkend met een local, in de stegen van La Paz. Leg dat maar eens uit aan de lokale corrupte politie. Geen risico nemend smeerde Van Beek hem.
Niet alleen in de straten en sloppen van La Paz loerde het gevaar. Ook in zijn hotel. De laatste gerund door een meelevende weduwe. Wantrouw weduwes, per definitie altijd link. Daar kwam Van Beek ook achter toen zijn paspoort verdwenen was. Voor honderd procent zeker had hij deze verstopt onder zijn matras. Weg! Met maar één potentiële dader: de weduwe! Die zo sluw was om behulpzaam mee te zoeken naar het document.
Op het Nederlandse consulaat waar Van Beek een nieuwe aanvroeg werd hem op het hart gedrukt om vóóral geen aangifte te doen bij de politie. Corrupt als deze zijn. En dan waren er ook nog de taxichauffeurs. Notoire oplichters waar Van Beek niet intrapte. Of alle moeite en investeringen weg gegooid waren? Van Beek, een onverwoestbaar optimist, ontkend dat. Getraind werd er evengoed. En wat belangrijker was, al  zijn avonturen die hij de laatste jaren meemaakte zijn door een documentairemaker gefilm. Dat zijn  driehonderd uur film waar een docu van anderhalf uur van wordt gesneden. Die over een paar maanden in première gaat.
En  dat  verdomde record? Die Van Beek, als de Heer dat wil, over twee weken gaat aanvallen. Plaats van handeling het Sportpaleis van Apeldoorn.

Oorlogsvoorraden

Waak je voor de narcist! Vooral degene die tijdens grote manifestaties, als irritante strontvliegen, rond ‘camera’s’ hangen. Om vervolgens te loeren op hét moment. Maar eerst even vertellen over  Parijs-Brest-Parijs, een monsterkoers over 1182 kilometer: in één etappe te rijden.
Parijs-Brest-Parijs,  ooit een wielerspektakel van jewelste. Althans, in 1948. Met grote, massale media-aandacht, waaronder live radioreportages. Vrijdags gestart in Parijs, om vervolgens,  dagen en nachten, aan één stuk  door rammen, tot de finish op zondagmiddag. Een koers alleen geschikt voor ouwe, doorleefde, coureurs, voorzien van door- en doortraind lijf. Renners aan de vooravond van hun wielerpensioen. Desperate kerels, tijdelijk ontsnapt aan de Vlaamse kermiskoers. Opportunisten, die niets meer te verliezen hadden. Die nog één kans krijgen. Waar  Parijs-Brest-Parijs,  het juiste decor voor was.
Ook voor Albert Hendrikx, profrenner afkomstig uit Antwerpen. Berte, bijgenaamd De Sok, tweeëndertig jaar. Al veertien jaar zijn brood bij elkaar scharrelend in de koers. Met een conduitestaat van acht schamele overwinninkjes. Berte aan het vertrek voor een waanzinnig avontuur, over meer dan duizend, harde, koude én natte kilometers; wat natuurlijk niét gebeurde op een klontje druivensuiker.
Soigneurs, en andere louche toverdokters maakte tijdens Parijs-Brest-Parijs, overuren. Renners werden geprepareerd, op ‘scherp’ gezet. Of dat zeker was? Natuurlijk! Vlak na de oorlog. De tijd dat de oorlogsvoorraden massaal los kwamen, en de amfetamines als snoepgoed over Europa werd uitgestrooid.   
Heinz, Klaus, Karl  en andere Wehrmachtrukkers aan het voormalige Oostfront, schoten geen patroon af zonder Pervetine in het lijf. Om van die arme Amerikaanse jongens, die de Vliegende Forten bemanden, maar te zwijgen. Met een verliespercentage van bijna zestig procent stapte niet één weldenkende GI zonder een paar tabletjes Benzedrine dat angst weg nam, in hun B-17.
Dat wás de oorlog. Terug aan een ander front, en wel die van Parijs-Brest-Parijs,  waar De Sok, besmeurt en beslijkt op kop koerste. Op weg naar wat zijn enige grote overwinning werd.  Krijgt die op honderdveertig kilometer voor de eindstreep een lekke band. Depanneren!  Berte, naast zijn fiets, en de fotograaf in de aanlag.   En dát was hét moment!  Daar had de narcist geduldig opgewacht. Met een arm op de rug van de Antwerpenaar en oenig  in de lens kijkend, zag hij zich een dag later, op de cover van de Miroir Sprint, in de kiosken terug.
Parijs-Brest-Parijs, werd jaren geleden van de profkalender afgevoerd, wat maar goed is ook. En winnaar Albert Hendricxs is geruisloos de geschiedenis ingegleden waar hij op z’n drieënzeventigste overleed.

Muilpeer

1948, het jaar dat Trees definitief was ‘uitgesnoerd’ met haar Canadees. En dat de voorheen kaal geschoren  moffenmeiden, weer  voorzien waren, van een fijne bos krullen. En dat Jan en Mien, iedere nacht, het stoom uit hun matras liet dampen:  resultaat, de geboortegolf.
Dat de wederopbouw in volle gang was, weten we onderhand ook wel. Ook dat de  ouwe Drees, het bed van de komende AOW, aan het opschudde was.   
Maar 1948, ook het jaar dat er een serieuze Ronde van Vlaanderen werd gehouden. En daar ging het ruig aan toe. Ná de finish dan. Dat kon je wel aan die Maurice Mollin overlaten. Dat de man over een snelle ‘linkse hoek’ beschikte, werd duidelijk. Of die Maurice,  profrenner afkomstig uit Antwerpen,  ook over een snelle sprint beschikte…?
Ieder geval liet Maurice zich tijdens een eindspurt, niet ongestraft flikken. Zéker  niet voor eigen Vlaamse volk. En al helemáál niet door een Fransman.
Stel een  Vlaming de gewetensvraag, waar hij de meeste hekel aan heeft:  de Mof of een Fransoos. Met de taalstrijd in het achterhoofd weet je het antwoord. Ik bedoel maar.  Het  anti-Franse sentiment,  als een niet te blussen veenbrand. Dat tijdens de jaarlijkse IJzerbedevaart tienduizenden vrolijk met de Vlaamse Leeuwenvlag wapperen, is ter kennisgeving.
Kortom, fijne ingrediënten aan de finish in het Oost-Vlaamse Wetteren. Waar het volk, ‘volgelopen’ in de Staminees,  met spanning afwachten op de aankomst van hun Ronde. Opgewarmd met de mededeling dat er een kopgroep aan zat te komen. Bevolkt met kasseistoempers als een Impanis, Sterckx, Briek Schotte, De Simpelaere, en de genoemde Mollin. Daar tussen, als paardenbloemen op een bed Vlaamse rozen, de Italiaan Magni én Louis Caput. De  laatste kreeg ongetwijfeld een harde bij het horen van de Marseillaise, want een Fransman.
En wat er nou tijdens die sprint precies was voorgevallen…? Onbekend! Maar wél dat het héél érg moet zijn geweest. En ook dat Caput daar bij betrokken was. Mollin,  ging na de koers, tsjokvol adrenaline én meer,  dan ook op een persoonlijke vendetta. Richting Caput. De laatste kreeg van Mollin een heuse muilpeer. Met de genoemde supersnelle linkse.
Dat was dus de ronde van Vlaanderen 1948. Die tot overmaat van ramp voor heel Vlaanderen, ook nog eens werd gewonnen door de Italiaan Magni. Ach die Mollin, had over zijn carrière, géén  rede tot klagen. De man, een middelmatige renner, met onder meer overwinningen in kermiskoersen van Hoboken, Wilrijk, Averbode. Maar evengoed was 1948 hem goed gezind, want de Antwerpenaar won in dat zelfde jaar wél Luik-Bastenaken-Luik.

De Neger

Duitse troepen hadden amper hun gespijkerde laarzen gelicht. Of Parijs-Roubaix werd gehouden. Met de juiste ingrediënten van dienst. Zoals de stenen. De smerige, bolle strontweggetjes. Dreigende luchten. Storm. Regen. De armoedige dorpen. Maar vooral de kolenmijnen. En die waren nog in vól bedrijf. Misschien dankzij dát, verkreeg Olimpio Bizzi zijn broodnodige morele steun. Want de Noord-Franse kolenmijnen, vanouds hét domein van de Italiaanse gastarbeiders. En die stonden op zondag zes april 1947, met tienduizenden  hun Olimpio aan te moedigen.
Tifossi´s, zet ze aan het front en als Italiaanse renner heb je géén dope meer nodig.  Dat dacht Olimpio Bizzi ook. Olimpio, bijgenaamd de Neger van Livorno. Ach gut, nou maar niet hopen dat die Silvana Simons dit leest.
We gaan verder. Parijs-Roubaix dus, waar de hedendaagse massahysterie nog ver weg was. Maar waar het wél guur, koud, nat was.
Olimpio, Toscaan, met dertien gewonnen Giro-etappes, smeerde hem direct na de start. In gezelschap van Fazio en een zekere Vlaeminck, de laatste getrokken uit de Vlaamse klei. Bizzi, van de Toscaanse God los, met een paar supersnelle benen, koerste vrijwel nóóit buiten De Laars. En nu ramde hij op zijn Viscontea-koersfietsje vér voor de meute uit. Voor de Neger lag eeuwige roem te wachten. Want zeg nou zelf. Je naam op de erelijst van Parijs-Roubaix, daar zijn renners bereid voor, om een vinger bij zich zelf af te laten hakken.
En dan is het zeventien kilometer voor het velodrome van Roubaix. Een gat in de weg. En dat zag de Neger van Livorno nou nét niet. Gebroken achterwiel. En geen materiaalwagen in de buurt. Met slechts veertig seconden voorsprong vecht de depanneerde Bizzi, met de moed der wanhoop verder. En tsja, dan krijg je dat geneuzel wat koersverslag wordt genoemd. Stuyfssportverhalen doet daar nooit aan mee. Die houd zich bij de dramatische feiten. Zoals dat Olimpio Bizzi, uiteindelijk teruggepakt en als zesde huilend – je bent Italiaan of niet –  over de eindstreep komt.
Olimpio Bizzi, inmiddels al tot stof vergaan, want de man overleed op zestigjarige leeftijd in 1976, maar de iconische foto van zijn drama, bevindt zich na zeventig jaar , in het archief van deze blog.

Schimmen

En daar was die opeens! Jan Zagers! En nog wel tijdens de klassieker  Parijs-Brussel, anno 1953. Waar die Jan,  op de gevreesde kasseien van Braine-le-Comte , een demarrage plaatste van jewelste.  
Ach, die Jan toch, een profje uit de buurt van Antwerpen. Pas tweeëntwintig jaar. Ga maar op avontuur jongen. Doe maar lekker gek. Laat je zien. Het geluk is voor de opportunist.
Alleen jammer dat Jan, door Loretto Petrucci, werd terug gepakt (zie foto). Jan en Loretto. Schimmen uit het wielerverleden. Opgelost in de tijd. Zoals die Petrucci, een geheimzinnige, mystieke Italiaanse coureur. Die er óók opeens was. En ook zomáár weer verdween. Van uit het vólkomen  niets, won die Loretto, amper droog achter de oren,  Milaan-San Remo van 1952. En net als je dacht aan die ene  blinde kip, die wel zijn graantje meepikt, flikt die Loretto dat een jaar later weer. Dat  hij deze Parijs-Brusssel ook won, is ter kennisgeving. Ook dat hij nadien nóóit meer een platte prijs reed.
Maar goed, deze column gaat over Jan Zagers.  In de fifties, tien jaar profrenner om een schrale boterham. Met een uitslagenlijst waarvan niemand van wakker ligt. Evengoed was de man in het cyclisme, géén toevallige voorbijganger. Zagers, winnaar van onder meer van de Vlaamse semi-klassieker, Nokere-Koers, en werd ook nog eens tweede in een Luik-Bastenaken-Luik en won daarnaast, nog een rits kermiskoersen: ik bedoel maar.
Maar dáár gaat het nu niet om. Wél dat die Zagers, na zijn profcarrière een racefietsennering begon in Brasschaat. Voor ons, koersende, Hollandse jongens van de geboortegolf, een  begrip. Ging je naar d’n Bels om daar een koersje te rijden, dan ontkwam je gewoon niet aan fietsenhandel Zagers. Want de grens overgestoken bij Wuustwezel, en rijdend over de Bredabaan,  grijnsde de zaak van Jan je tegemoet.
Mijn god, de eerste keer daar de drempel gepasseerd! De bek viel open. Wát een aanbod. Rekken vol frames. Italiaanse koersfietsen, gespoten in geraffineerde kleuren. Stapels tubes. Kasten vol koerskleding. En nog een stuk goedkoper dan in Amsterdam: per slot zijn we wél Hollanders. En natuurlijk Jan himself, die je met een prachtig Vlaams accent ter woord stond.
Tsja, dan de wielerzaken in Amsterdam. Wát een armoede. Zoals het befaamde RIH-Sport, op de Westerstraat. Granieten vloer, een paar fietsjes in de etalage, wat foto’s aan de muur, en dat was het. Wilde je een frame kopen, dan diende je eerst op audiëntie te gaan bij framebouwer Bustraan. Die dan héél bedenkelijk keek. Alsof hij je een gunst verleende. En dan kon je nog een half jaar wachten voor het frame gebouwd was. Niet bij Jan Zagers. Daar verliet je de zaak met een koersfiets aan de hand.
Het is decennialang geleden dat Stuyfssportverhalen gekoerst had. Maar de fietsenzaak van Jan Zagers bestaat nog steeds, uitgebaat door diens zoon. Trouwens, de ouwe Jan ook, want die is inmiddels achtentachtig jaar.

error: Content is protected !!